Per 1 januari 2020 gaat het CIZ de Wet zorg en dwang (Wzd) uitvoeren. Deze wet is, samen met de Wet verplichte ggz, opvolger van de Wet Bopz. Uitgangspunt van de Wzd is dat onvrijwillige zorg niet wordt toegepast, tenzij het niet anders kan. Samen met ketenpartners zoals het Openbaar Ministerie, officieren van justitie, burgemeesters, de Rechtspraak en natuurlijk branche-en beroepsorganisaties worden momenteel processen besproken en vindt afstemming plaats over de manier van samenwerken.

Binnen de Wzd heeft het CIZ taken met betrekking tot opname en verblijf. Het CIZ onderzoekt bij een aanvraag voor opname en verblijf, net als bij de Wet Bopz, eerst of er bij de cliënt sprake is van ernstig nadeel (of een aanzienlijk risico hierop) als gevolg van een psychogeriatrische aandoening of een verstandelijke beperking. Daarnaast wordt zorgvuldig onderzocht of er alternatieven mogelijk zijn voor het verlenen van onvrijwillige zorg. Vervolgens geeft het CIZ een besluit tot opname en verblijf af. Dit gebeurt wanneer de cliënt tijdens een gesprek geen blijk geeft van de nodige bereidheid tot opname en verblijf in een accommodatie, maar zich daartegen ook niet verzet.

Het CIZ krijgt er nieuwe taken bij. Deze taken hebben te maken met opname en verblijf via een rechterlijke machtiging of in crisissituaties, als een rechterlijke machtiging niet kan worden afgewacht, via een verlengde inbewaringstelling. Het CIZ krijgt ook een rol bij de voorwaardelijke machtiging voor jongeren met een verstandelijke beperking. Doorlooptijden zijn bij deze processen vaak kort en dat vraagt extra zorgvuldigheid. Om de juiste beoordelingen en adviezen te kunnen doen, zijn verschillende expertises nodig. Daarom gaat het CIZ werken met (interne) multidisciplinaire teams met onder andere medisch adviseurs, onderzoekers en juridisch medewerkers.

Rechterlijke machtiging

Zodra een cliënt zich verzet tegen opname kan vanaf 1 januari 2020 een rechterlijke machtiging aangevraagd worden bij het CIZ. Het CIZ beoordeelt of er sprake is van verzet tegen opname en verblijf of voortzetting van het verblijf. Ook beoordeelt het CIZ of er sprake is van ernstig nadeel en of opname noodzakelijk is om het ernstig nadeel af te wenden. Daarbij wordt ook gekeken of er minder ingrijpende mogelijkheden zijn. Binnen drie weken nadat de aanvraag is ontvangen, dient het CIZ het verzoek in bij de rechtbank. Daarna beslist de rechter zo snel mogelijk of er een machtiging voor de cliënt verleend wordt.

Voorwaardelijke machtiging

De voorwaardelijke machtiging is een bijzondere machtiging die alleen geldt voor cliënten van 18 tot 23 jaar met een verstandelijke beperking. In de voorwaardelijke machtiging staan afspraken met de jongvolwassene waaraan deze zich moet houden. Lukt dat niet, dan kan gedwongen opname worden ingezet. Het CIZ beoordeelt bij deze machtiging of het gedrag van de cliënt als gevolg van zijn verstandelijke beperking leidt tot ernstig nadeel. Het CIZ beoordeelt ook of het aannemelijk is dat de cliënt de voorwaarden zal naleven. Als er al een voorwaardelijke machtiging is, maar deze moet verlengd worden, kan daarvoor ook een aanvraag bij het CIZ worden ingediend. Nadat het CIZ het verzoek heeft ingediend bij de rechtbank is het ook hier de rechter die zo snel mogelijk beslist.

Inbewaringstelling

Als opname van een cliënt zo urgent is dat er geen tijd is om een reguliere machtigingsprocedure af te wachten, kan een Inbewaringstelling (ibs) nodig zijn. De burgemeester van de gemeente waar de cliënt zich bevindt, beslist over de eerste ibs en meldt dit onmiddellijk bij het CIZ. Het CIZ zorgt vervolgens voor een verzoek voor verlenging van deze ibs bij de rechtbank. Dat gebeurt binnen een dag. Vervolgens beslist de rechter over de verlenging.

Bij de uitvoering van deze taken zorgt het CIZ voor de inbreng van zorginhoudelijke kennis en medische expertise. Zo zorgt het CIZ er samen met de partners in de keten voor dat de cliënt zo snel mogelijk de juiste zorg kan ontvangen.

Meer weten? Kijk op www.dwangindezorg.nl

Heeft u vragen over de Wet zorg en dwang voor het CIZ? Laat het ons weten via wzd@ciz.nl.

Hoe lang mag het CIZ over een aanvraag doen?

Het CIZ heeft (in principe) zes weken de tijd om een reguliere aanvraag voor zorg vanuit de Wlz af te handelen. Wanneer er sprake is van een aanvraag in het kader van bijzondere omstandigheden, dan heeft het CIZ twee weken de tijd om de aanvraag af te handelen.

Veelgestelde vragen